Bệnh động mạch ngoại biên là gì?

Đã cập nhật: 23 tháng 3, 2018

Bệnh động mạch ngoại biên (PAD) là các động mạch ở chân, dạ dày, cánh tay và đầu bị thu hẹp lại. PAD (còn gọi là PVD, hoặc bệnh động mạch ngoại biên) thường thấy nhất ở các động mạch khu vực khung xương chậu và cẳng chân.  Đó là một dạng xơ vữa động mạch (tích tụ cholesterol) do chất béo và các chất khác tích tụ trong động mạch gây ra.

Bạn thường khó có thể nhận biết rằng mình có mắc bệnh PAD hay không. Nhiều người mắc phải bệnh PAD mà có rất ít hoặc không thấy triệu chứng gì. Một số khác thấy bị đau ở cẳng chân trong khi đi lại. Cơn đau thường biến mất khi họ nghỉ ngơi.

Những ai có nguy cơ bị PAD?
PAD thường xuất hiện khi người ta già đi.  Căn bệnh này đang gây ảnh hưởng tới khoảng 8,5 triệu người Mỹ trong độ tuổi trên 40. Và những người hút thuốc cùng những đối tượng mắc bệnh tiểu đường thuộc nhóm có nguy cơ cao mắc phải bệnh này.
Hiện không thể kiểm soát được một số yếu tố nguy cơ nhất định dẫn tới PAD. Các yếu tố này bao gồm tuổi tác cùng lịch sử gia đình hay cá nhân về PAD, bệnh về tim mạch hoặc đột quỵ. Tuy nhiên, bạn có thể kiểm soát các yếu tố nguy cơ sau:

  • Hút thuốc
  • Bệnh tiểu đường
  • Thừa cân hoặc béo phì
  • Mức cholesterol cao
  • Cao huyết áp
  • Ít hoạt động thể chất

Triệu chứng là gì?
Triệu chứng thường thấy nhất là chuột rút ở hông, đùi hoặc bắp chân trong khi đi bộ, leo cầu thang hoặc tập thể dục. Các triệu chứng này thường mất đi khi ngừng hoạt động. Người ta gọi đó là "chứng khập khiễng".

Các triệu chứng nghiêm trọng khác bao gồm:

  • Hiện tượng đau cẳng chân không biến mất khi bạn dừng tập thể dục.
  • Các vết thương ở chân hoặc ngón chân lâu lành hoặc không lành.
  • Hoại tử hoặc tế bào mô bị chết
  • Hiện tượng giảm nhiệt độ rõ rệt ở phần cẳng chân dưới hay bàn chân so với cẳng chân kia hoặc toàn bộ phần còn lại của cơ thể.
  • Móng chân phát triển kém hoặc lông chân mọc kém trên cẳng chân.
  • Rối loại cương dương, đặc biệt ở đàn ông mắc bệnh tiểu đường.

Bệnh động mạch ngoại biên được chẩn đoán bằng cách nào?
Chẩn đoán PAD bắt đầu bằng bệnh sử và khám thể chất. Trong khi khám, bác sĩ có thể làm một xét nghiệm đơn giản gọi là ABI (chỉ số mắt cá chân - cánh tay) trong đó so sánh huyết áp ở cẳng chân với huyết áp ở cánh tay của bạn. Sau đó, có thể làm các xét nghiệm khác. Bao gồm:

  • Kiểm tra đứng trên đầu ngón chân và tập luyện trên máy đi bộ.
  • Siêu âm Doppler
  • MRA (chụp cộng hưởng từ)
  • CTA (chụp cắt lớp điện toán động mạch)
  • Chụp X-quang mạch máu ngoại biên

Bệnh động mạch ngoại biên được điều trị ra sao?
Phương thức điều trị PAD bao gồm thay đổi lối sống, dùng thuốc hoặc cả hai. Những thay đổi về lối sống để giảm nguy cơ gồm có:

  • bỏ hút thuốc lá
  • kiểm soát bệnh tiểu đường
  • kiểm soát huyết áp
  • tích cực hoạt động thể chất (gồm một chương trình thể dục được giám sát)
  • thực hiện chế độ ăn ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển dạng

PAD có thể cần điều trị bằng thuốc, bao gồm:

  • Các chất chống ngưng tập tiểu cầu (aspirin và/hoặc clopidogrel) để ngăn hình thành huyết khối.
  • thuốc hạ cholesterol (statin)
  • thuốc trị huyết áp cao

Đối với một số người bị PAD thì việc thay đổi cách sống, hoạt động thể chất và thuốc thang vẫn là chưa đủ. Những bệnh nhân này có thể cần được phẫu thuật hay dùng phương thức điều trị xâm lấn tối thiểu. Nhà cung cấp dịch vụ y tế của bạn sẽ thảo luận các lựa chọn về điều trị và giúp bạn lựa chọn giải pháp tốt nhất dành cho mình.

Thủ thuật xâm lấn tổi thiểu bao gồm nong động mạch và đặt ống đỡ động mạch hoặc loại bỏ huyết khối. Đây là các phương thức điều trị không phẫu thuật.

Nong động mạch được tiến hành bằng cách rạch một đường nhỏ, theo đó luồn một ống mảnh (ống thông) để đưa tới động mạch bị tắc nghẽn. Bóng nhỏ ở đầu ống thông được bơm phồng bên trong động mạch để mở chỗ bị tắc. Ống đỡ động mạch - một ống nhỏ có cáu trúc dạng mắt lưới - cũng có thể được đặt vào động mạch vào thời điểm này. Ống đỡ động mạch hoạt động như một khung cố định và giữ cho động mạch luôn mở rộng.  Đôi khi bác sĩ sẽ đưa thuốc qua ống thông hoặc cắm một thiết bị đặc biệt qua đó để loại bỏ huyết khối đang gây tắc nghẽn động mạch.

Nếu một đoạn dài của động mạch bị hẹp, có thể phải cần phẫu thuật bắc cầu động mạch. Một tĩnh mạch từ một phần khác của cơ thể hay một mạch máu tổng hợp được buộc vào trên hay dưới chỗ bị nghẽn tắc để cho máu đi vòng chung quanh nơi bị nghẽn tắc. 

Có thể tìm hiểu sâu hơn bằng cách nào?
  1. Hãy gọi 1-800-AHA-USA1 (1-800-242-8721), hoặc truy cập heart.org để tìm hiểu thêm về bệnh tim và đột quỵ.
  2. Đăng ký nhận tạp chíHeat Insight, một tạp chí miễn phí dành cho bệnh nhân tim và gia đình, tại heartinsight.org.
  3. Kết nối với những bệnh nhân khác chia sẻ cùng hành trình điều trị bệnh tim và đột quỵ bằng cách tham gia Mạng lưới Hỗ trợ của chúng tôi tại heart.org/supportnetwork.
Chúng tôi có nhiều tờ thông tin để giúp quý vị có được những lựa chọn lành mạnh hơn để giảm nhẹ nguy cơ, kiểm soát bệnh tật hoặc chăm sóc cho người thân. Ghé thăm heart.org/answersbyheart để tìm hiểu thêm.

Quý vị có câu hỏi hoặc có điều gì đó muốn trao đổi với bác sĩ hoặc y tá?

Hãy dành vài phút viết ra câu hỏi của chính quý vị để mang theo trong lần tiếp theo đến gặp nhà cung cấp dịch vụ y tế. Ví dụ:

Tôi có nên kiểm tra xem có bị PAD không?

©2018, Hiệp Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (American Heart Association)
 

 


Các Chủ đề trong Tờ Thông tin Đa Ngôn ngữ

Các Tình trạng Liên quan đến Tim
Chứng Đau thắt ngực là gì?
Chứng loạn nhịp tim là gì?
Rung tâm nhĩ là gì?
Nồng độ cholesterol có ý nghĩa gì?
Tôi Có thể Cải thiện Mức Cholesterol của mình bằng cách nào?
Nồng độ cholesterol và triglycerides trong máu cao là gì?
Huyết áp cao là gì?
Tôi có thể giảm huyết áp cao bằng cách nào?
Huyết áp cao và Đột quỵ
Tiểu đường là gì và làm thế nào để kiểm soát bệnh này?
Sống chung với suy tim như thế nào?
Suy tim là gì?
Cơn đau tim là gì?
Tôi sẽ hồi phục thế nào sau cơn đau tim?
Những dấu hiệu cảnh báo về cơn đau tim là gì?
Bệnh tim và Đột quỵ là gì?
Hội chứng Chuyển hóa là gì?
Bệnh động mạch ngoại biên là gì?

Đột quỵ, Bình phục và Chăm sóc
Đột quỵ do Xuất huyết
Đột quỵ do Thiếu máu Cục bộ
Đột quỵ, Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) và các Dấu hiệu Cảnh báo.
Những Dấu hiệu Cảnh báo của Đột quỵ là gì?
Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ
Thay đổi Lối sống để Phòng ngừa Đột quỵ
Chẩn đoán Đột quỵ
Biến chứng Sau Đột quỵ
Những Thay đổi mà Đột quỵ gây ra
Những Thay đổi Cảm xúc sau Đột quỵ
Cảm giác Mệt mỏi sau Đột quỵ
Đột quỵ và chứng Mất Ngôn ngữ
Đột quỵ và Phục hồi chức năng
Người Chăm sóc Bệnh nhân Đột quỵ tại nhà
Là một người chăm sóc, tôi cần phải tự chăm lo cho bản thân như thế nào?

Điều trị, Xét nghiệm và Thủ thuật
Thuốc hạ Cholesterol là gì?
Thuốc trị Huyết áp cao là gì?
Thuốc Chống đông máu và Thuốc chống kết tụ tiểu cầu là gì?
Cách kiểm soát các thuốc đang dùng ra sao?
Máy chuyển nhịp tim cấy bên trong cơ thể (ICD) là gì?
Máy tạo nhịp tim là gì?
Tạo hình Động mạch Vành là gì?
Ống đỡ động mạch (Stent) là gì?
Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành là gì?
Chụp X-quang Mạch vành là gì?
Hồi phục sau phẫu thuật tim như thế nào?
Thủ thuật cắt bỏ nội mạc động mạch cảnh là gì?

Lối sống Lành mạnh và Giảm nhẹ Nguy cơ
Tôi có thể kiểm soát cân nặng bằng cách nào?
Làm thế nào để hoạt động thể chất có thể trở thành cách sống?
Tại sao nên hoạt động thể chất?
Tôi tuân thủ chế độ ăn có lợi cho sức khỏe bằng cách nào?
Tôi có thể chế biến các thực phẩm có lợi cho sức khỏe bằng cách nào?
Tại sao tôi nên hạn chế lượng natri?
Tôi Cần Hiểu Nhãn "Thông tin Dinh dưỡng" Như thế nào?
Tôi có thể cai thuốc lá bằng cách nào?
Kiểm soát căng thẳng như thế nào?
Để có lối sống lành mạnh hơn bằng cách nào?
Tôi làm thế nào để theo dõi cholesterol, huyết áp và cân nặng?